Sary Say

រស់ សយ

នៅរស់

ប្រុស

កើតនៅឆ្នាំ១៩៥២

០៨០៩០១១៥ ខេត្ដកណ្ដាល ស្រុកពញាឮ ឃុំឈ្វាំង ភូមិតាអោក

១៩៧០????

ស្ម័គ្រចិត្ដ

អង្គភាពយោធាកងពល៨០១ ស្រុកវឺនសៃ ខេត្ដរតនគិរី។

ភូមិភាគឥសាន(១០៨) ខេត្ដរតនគិរី។

អនុសេនាធំ

ប្រធាន កងពលឈ្មោះ សូរ សារឿន។

ឈ្មោះ រ៉ែន , ម៉ុន, សុន, សារីម។

អូអ៊ឹមអាយ០៣២៧២០១៣១១២៥ ភូមិទួលតាសេក ឃុំត្រពាំងប្រាសាទ ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តរតនគិរី។ សំភាសដោយៈ សុខ វណ្ណៈ។ កំណត់សម្គាល់ៈ ជួបជាមួយឈ្មោះ សារី សយ ហៅ រស់ សយ ភេទប្រុស កើតឆ្នាំ១៩៥២។ ក្រៅប្រវត្តិរូប។

សារី សយ ហៅ រស់ សយ កើតឆ្នាំ១៩៥២ ប្រពន្ធឈ្មោះ ប៊ុន អ៊ុន កើត ឆ្នាំ១៩៥៩ សព្វថៃ្ងមានកូនចំនួន៧នាក់ ក្នុងនោះមាន ស្រីម្នាក់។ សយ សព្វថៃ្ងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សា ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ រស់នៅភូមិទួលតាសេក ឃុំត្រពាំងប្រាសាទ ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្ដឧត្ដរ មានជ័យ។ សយ មានឪពុកឈ្មោះ រស់ ស៊ុម ម្ដាយឈ្មោះ ជាម ចែម មានបងប្អូន៨នាក់ ប្រុស៦ ស្រី២ មានស្រុកកំណើតនៅភូមិតាអោក ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឮ ខេត្ដកណ្ដាល។ សយ ជាកូនទី២ កាលពីតូចរៀននៅសាលាបឋម សិក្សាវត្ដអង្គជុំត្រឹមថ្នាក់ទី១០ឪចាស់ឱ។ ឈប់រៀនដោយ សារមានជីវ ភាពខ្វះខាតមកជួយធ្វើស្រែចម្ការឪពុកម្ដាយ។ នៅខែវិច្ឆកាឆ្នាំ១៩៧០ បានស្ម័គ្រចិត្ដចូលបដិវត្ដតាម ការអំពាវអំនាវរបស់សមេ្ដចសីហនុឱ្យកូនចៅចូលពៃ្រម៉ាគី ដើម្បីរំដោះជាតិ ព្រោះលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់ បានក្បត់ ព្រះអង្គហើយបានងាកចូលទៅរកលោកសេរីសហរដ្ឋអាមេរិច។ សយ យល់ ឃើញថា មិនចង់ឱ្យប្រទេសជាតិស្ថិតនៅក្រោមការ គ្រប់គ្រងរបស់បរទេសក៏បានសម្រចចិត្ដចាកចេញពី ផ្ទះរួម ទាំងមិត្ដភក្ដិនៅក្នុងភូមិជាច្រើនទៀត។ ចាកចេញពីផ្ទះដំបូងចូល ពៃ្របារាំង ខេត្ដកំពង់ស្ពឺ មិនទាន់ ចូលជាយោធាភ្លាមទេ ធ្វើជា ឈ្លបភូមិឃុំសិន ដើរចលនាយុវជនយុវនារីឱ្យចូលបម្រើ បដិវត្ដសិន។ នៅឆ្នាំ១៩៧១ សយ បានចូលយោធាតំបន់១៥ ដឹកនាំដោយឈ្មោះ ជ័យ អន មានទីតាំងនៅវត្ដ អង្គព្រលឹង ម្ដុំពងទឹក ហាត់ក្បួនយោធានិងចូលសមរភូមិវាយជាមួយទាហាន លន់ នល់ កាលនោះ វាយជាឈ្លបវាយចល័តនៅឡើងទេ មិនទាន់មានទ្រង់ទ្រាយធំទេ វាយនៅម្ដុំបាសិទ្ធជាដើម។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៣ ចូលទៅក្នុងកងពល៨០១ ប្រធានកងពលឈ្មោះ សូរ សារឿន កាលនោះ សយ នៅក្នុង យោធាភូមិភាគពិសេស វរសេនាតូច២១៤ ដឹកនាំដោយឈ្មោះ លោក អ៊ី អង់អាច ប្រយុទ្ធគ្នានៅម្ដុំ អង្គស្នួល កប់ស្រូវ ពោធិ៍ចិនតុងសំដៅចូល ទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅម៉ោង៩ព្រឹក ថៃ្ងទី១៧មេសា ឆ្នាំ១៩ ៧៥ សយ និងកម្លាំងភូមិភាគពិសេស៨០១ បានចូលដល់ភ្នំពេញ។ ពេលនោះមានច្រើនកងពល ដែលចូលមកហើយបានដើរប្រាប់ឱ្យប្រជាជនចាកចេញពីផ្ទះសំបែងតាមបញ្ជារបស់ថ្នាក់លើ ប្រាប់ឱ្យ ប្រជាជនចេញក្នុងរយៈពេលខ្លីដើម្បីរៀបចំក្រុង តែប្រជាជនមិនបានមកវិញជារឿងរបស់ថ្នាក់លើ។ សយ មានឋានៈជា អនុសេនាធំគ្រប់គ្រងយោធា១២០នាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៧៦ សយ ត្រូវអង្គការចាត់ តាំងឱ្យទៅខេត្ដរតនគីរី ក្នុងស្រុកវឺនសៃ ដើម្បីការពារព្រំដែន កាលនោះមានយោធាមួយកងពល៨០១ មានគ្នា៥០០០នាក់ ប្រធានកងពលឈ្មោះ សូរ សារឿន ឈ្មោះ អ៊ុង រ៉ែន ឈ្មោះ សុន បានធ្វើ ដំណើរចេញពីភ្នំពេញទៅដំបូងជិះ កប៉ាល់ដល់ខេត្ដក្រចេះ សម្រាកបានបីថៃ្ងចេញដំណើរ ជិះឡានបន្ដទៅ ទៀតដល់ស្រុកវឺនសៃ ខេត្ដរតនគីរី។ ពេលទៅដល់ដំបូងយោធាខែ្មរក្រហមជាច្រើនបានស្លាប់ដោយ សារតែជំងឺគ្រុនចាញ់ នៅក្នុងកងពល៨០១ បានបែងចែកជា អង្គភាពតូចៗបន្ដទៀត ដូចជាអង្គភាព ៨០៤ ជានារីសុទ្ធចំនួន ៤០០នាក់ អង្គភាព៨០៥ជាអង្គភាពពេទ្យប្រធានឈ្មោះ ឡាយ សារីម អង្គ ភាព៨០៦ អង្គភាពដឹកជញ្ជូនប្រធានឈ្មោះ ម៉ុន ឈ្មោះ សយ នៅអង្គភាព៨០៣ អង្គភាពខាង កាំភ្លើងធំ សយ កាន់អនុសេនាធំ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧៧៨ គណៈភូមិភាគឈ្មោះ យ៉ា ត្រូវអង្គការ ចាប់ខ្លួន ពេលនោះ ឈ្មោះ សូរ សារឿន ឡើងកាន់គណៈភូមិភាគគ្រប់គ្រងប្រជាជនផង គ្រប់គ្រង យោធាផង។ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ពេលកងទ័ពវៀតណាមវាយចូល ដល់ប្រទេសកម្ពុជា កងពល៨០១នៅ តាមព្រំដែនមិនបានរត់ទៅ រកស្រុកកំណើតវិញទេ នាំគ្នាធ្វើដំណើរកាត់ពៃ្រដើម្បីស្វែងរក មេដឹកនាំរស់នៅ ក្នុងពៃ្រដើរគេចកងទ័ពវៀតណាមរហូតនិងបន្ដ សង្គ្រាមបាញ់គ្នាបន្ដទៀត។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ សយ បាន ឡើងមកលើភ្នំច្រក១០០១ គ្រប់គ្រង់ដោយលោក សុន សេន កាលនោះកងពល៨០១ សូរ សារឿន ដដែល កងពល៤១៧ ប្រធានកងពលឈ្មោះ កែ ពក។ សយ ប្រធានអនុសេនាធំដឹកនាំ កម្លាំងយោធាមកខាងខេត្ដព្រះវិហារ ខេត្ដកំពង់ធំ ចល័តដល់ ព្រែក្ដាម កាលនោះមានជំនួយគ្រៀងអា វុធពីប្រទេសចិននិង សំភារៈជាច្រើនទៀត។ កម្លាំងយោធាខែ្មរក្រហមដែលចុះមក ដល់ព្រែក្ដាម ពញាឮ ជិតភ្នំពេញ កាំភ្លើងយកមកពីលើភ្នំ ស្បៀងអាហារទាក់ទងទិញជាមួយប្រជាជននៅតាមភូមិដ្ឋាននិងមាន ឧិកាសអូសទាញប្រជាជនថែមទៀត។ នៅឆ្នាំ១៩៨៨ សយ ដើរជាន់មីនដាច់ជើងម្ខាង តា ម៉ុក ឱ្យនៅសមរភូមិក្រោយដឹកនាំ ប្រជាជននៅច្រកជាំស្លា ជុបរុន មានទីតាំងនៅលើទឹកដីថៃ ប្រជាជននៅ សមរភូមិក្រោយថ្នាក់លើឱ្យជួយបិតចំរូងដើម្បីទុក ដាក់ការពារកុំឱ្យកម្លាំងខាងរដ្ឋាភិបាលចូលមក ចំរូង ភាគច្រើនយកដើមឫស្សីមកពុះហើយកាត់ជាកង់ៗប្រវែងបីតឹក បិតចុងដើមឱ្យស្រួចនិងបិតកណ្ដាលឱ្យ មានគន្លាក់ដើម្បីដោតចុះ ទៅក្នុងដី ពេលខាងទាហានខាងរដ្ឋាភិបាលដើរចូលមក មុតស្លាប់ជួនកាលដើរទៅ មុខលែងរួច។ នៅឆ្នាំ១៩៩០ តា ម៉ុក បានធ្វើផ្លូវចុះមកក្រោយតាមច្រកជាំដើម្បីដឹកឈើលក់ឱ្យ ប្រទេសថៃ ដើម្បីយកលុយមកចឹញ្ចឹមប្រជាជន កាលនោះប្រជាជនភាគច្រើនលែងនៅជំរំហើយគឺចុះ មករស់នៅតាមជើងភ្នំនិងកនែ្លងផេ្សងៗទៀតបង្កើតបានជា ភូមិផេ្សងៗតាមតែថ្នាក់ដឹកនាំដាក់ឈ្មោះឱ្យ តែភូមិខ្លះដាក់ឈ្មោះ តាមពីដើមដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ មានការបោះឆ្នោត តែកម្លាំងខែ្មរក្រហមមិន បានចូលរួមបោះឆ្នោតទេ ដោយសារមិនបានការទុកចិត្ដពីខាងរដ្ឋាភិបាល។ ក្រោយមកទៀតកម្លាំងខែ្មរ ក្រហមមានទំនាស់ផៃ្ទក្នុងជាបន្ដបន្ទាប់រហូតឈានដល់ តា ម៉ុក ហ៊ាន ចាប់លោក ប៉ុល ពត កាត់ទោស មានរឿងរ៉ាវសម្លាប់គ្រួសារលោក សុន សេន ទាំងគ្រួសារ។ បន្ទាប់មកទៀត តា ម៉ុក ចាប់ សូរ សារឿន ចាប់ តា សាន និងបក្ខពួកមួយចំនួនទៀតយកទៅ សម្លាប់ចោល។ ក្រោយមកទៀត តា ម៉ុក លែងមានការទុកចិត្ដ ប្រធានកងពលជាច្រើនទៀត ហើយបានចាត់ទុកកម្លាំងដែល រស់នៅខាងស្រុក ត្រពាំងប្រាសាទ ជាកម្លាំងរបស់ លោក ប៉ុល ពត។ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ តា ម៉ុក មិនទុកចិត្ដថ្នាក់ដឹកនាំ មួយចំនួនថាបានទាក់ទងជាមួយរដ្ឋាភិបាលខាងក្នុងមានឈ្មោះ ជាតិ ជុំ ឈ្មោះ សយ ឈ្មោះ រ៉ាយ ពីន ឈ្មោះ កែវ តា ម៉ុក បានហៅ អ្នកទាំងនេះមកឱ្យរៀនសូត្រផ្នែកនយោបាយនៅមន្ទីរ១៩ ប្រធាន មន្ទីរឈ្មោះ ខឹម ង៉ុន ដោយសារតែប្រធានមន្ទីរជាខែ្មរក្រហមដូចគ្នា ធ្លាប់ចូលរួមចលនាដើម្បីប្រទេស ជាតិដូចគ្នា បានជាមិនបានការ តឹងតែងអាចសុំចេញក្រៅថា មកច្រូតស្បូវដើម្បីយកទៅ ធ្វើមន្ទីរក៏អនុ ញាតិឱ្យចេញមកក្រៅ។ ពេលនោះ លោក ជុំ ជាតិ លោក កែវ លោក សយ លោក ពីន បានដឹកនាំកម្លាំងប្រពន្ធកូន និងមនុស្សជាច្រើននាក់ផេ្សងទៀតធ្វើដំណើរចេញពីតំបន់ខែ្មរក្រហមដើម្បីទៅ ជួបខាងរដ្ឋាភិបាល កាលនោះធ្វើដំណើរ កាត់ពៃ្រទាំងភ័យខ្លាចទំរាំដល់ខេត្ដព្រះវិហារ បានជួបលោកអភិ បាលរងខេត្ដឈ្មោះ ឃួយ ឃុនហួរ ហើយបានលោកអភិបាល យកចិត្ដទុកដាក់ពេលនោះបានសប្បាយ ចិត្ដណាស់ សែ្អកឡើង មានយន្ដហោះមកពីភ្នំពេញទទួលអ្នកទាំងបួនឱ្យទៅភ្នំពេញ ពេលទៅដល់បានជួប ជាមួយលោកឧត្ដមសេនីយ ដុំ ហាក់ លោកឧត្ដមសេនីយ ម៉ុល រឿម កាលនោះសម្រាកនៅផ្ទះ សំណាក់ ហេង ឡាយ និងបានដើរលេងសប្បាយជាច្រើនថៃ្ង។ ក្រោយមកទៀតខាងរដ្ឋាភិបាលមាន គំនិតអូសទាញប្រជា ជននៅតំបន់ខែ្មរក្រហមឱ្យចូលមករស់នៅជាមួយរដ្ឋាភិបាល ពេលនោះបានធ្វើ ត្រាក់ជាច្រើនជិះយន្ដហោះទៅបោះតំបន់ ខែ្មរក្រហមរស់នៅ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ខាងស្រុកត្រពាំង ប្រាសាទមានគំនិតធ្វើសមាហរណ៍កម្មមុនខាងស្រុកអន្លង់វែង ខាងស្រុកអន្លង់វែង មានលោក យឹម ផាន់ណា លោក យឹម ពឹម លោក យឹម សាន។ ក្រោយមកសមាហរណ៍កម្មបាន សមេ្រចនៅឆ្នាំ១៩ ៩៨៩៩ បានធ្វើឱ្យប្រជាជនរស់នៅបានសុខសប្បាយលែងភ័យខ្លាចរឿងសង្គ្រាម។

ដឹងថា ជំនាន់ខែ្មរក្រហមមានចាប់មនុស្សនិងសម្លាប់មនុស្ស ដូចជាគណភូមិភាគឈ្មោះ យ៉ា។

© មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា